با محرز شدن اهمیت لیپوپروتیین های با دانسیته بالا در بیماری های قلبی - عروقی، درخواست این آزمایش جز لاینفک نسخه پزشکان در این نوع بررسی ها گردیده است. امروزه در آزمایشگاه های تشخیص طبی از روش های ساده رسوبی قدیمی تا انواع سنجش های یکنواخت جدید برای این منظور استفاده می شود، اما واقعا ویژگی، دقت، صحت و کارایی این روش ها تا چه میزان است و استاندارد نمودن و ارزیابی آنها چگونه میسر می شود؟ در این مقاله سعی شده است تا متدولوژی انواع روش های مهم اندازگیری کلسترول در لیپوپروتیین های با دانسیته بالا اعم از اولتراسانتریفیوژ، الکتروفورز، روش های رسوبی و روش های سنجش یکنواخت بررسی شود و برتری روش های سنجش یکنواخت مورد بحث قرار گیرد. در نهایت، پیچیدگی، نیاز به مهارت بالای پرسنلی، زمان بر بودن و هزینه های بالای روش های اولتراسانتریفیوژ، الکتروفورزهای کمی، طیف سنجی مغناطیسی هسته و انواع روش های کروماتوگرافی، سبب عدم مطلوبیت این روش ها برای آزمایشگاه های تشخیص طبی گردیده است. نیاز به مراحل نمونه برداری، رسوب دهی و جداسازی دستی، از دقت روش های غیر یکنواخت کاسته و باعث جایگزینی آنها با روش های دقیق تری مانند روش های سنجش یکنواخت شده است. البته برای رقابتی شدن قیمت روش یکنواخت در مقایسه با روش های رسوبی غیر یکنواخت اندکی زمان لازم است.

مقدمه: بیماری های عروق کرونری از مهم ترین و قابل پیشگیری ترین عوامل مرگ و میر جامعه امروزی محسوب می-گردند و هیپرلیپیدمی از مهم ترین علل بروز بیماری های قلبی است. در این بین، سندرم تری گلیسرید بالا HDL پایین یک عامل خطرساز قوی برای انفارکتوس قلبی و مرگ در اثر بیماری عروق کرونری می باشد. با توجه به اهمیت این سندرم و عدم بررسی های لازم در این مورد، مطالعه ای با هدف بررسی شیوع این اختلال در استان سمنان انجام شد تا زمینه ساز اقدامات کاربردی لازم دراین راستا باشد.روش ها: این مطالعه اپیدمیولوژیک به صورت مقطعی در سال 1384 و با شرکت 3799 نفر از افراد 70-30 ساله جامعه شهری و روستایی استان سمنان انجام شد. نمونه گیری به روش مرحله ای و در شهرستان های سمنان، دامغان، شاهرود و گرمسار انجام شد. جمع آوری داده ها از طریق تکمیل پرسشنامه انجام گرفت. سپس با راهنمایی قبلی، آزمایش ها پس از با ناشتایی 12 ساعته انجام شد.یافته ها: میانگین سنی نمونه ها 41±10.2 سال و 44.6 درصد آنها مرد بودند. سندرم HDL پایین و تری گلیسرید بالا در 15.5 درصد موارد دیده شد. شانس ابتلا به این سندرم در زنان حدود 7 برابر مردان بود. شیوع این سندرم با سن ارتباط داشت و در افراد 60 ساله یا بالاتر، حدود 1.8 برابر افراد کمتر از40 سال شانس ابتلا به این سندرم را داشتند. هم چنین شانس ابتلا به این سندرم در افراد چاق 1.91 برابر افراد سالم بود. شیوع این سندرم در ساکنین شهر و روستا تفاوت معنی دار نداشت.نتیجه گیری: بر اساس نتایج این بررسی سندرم تری گلیسرید بالا HDL پایین در استان سمنان شایع می باشد. انجام آزمایش های فوق در افراد جامعه یک اقدام بهداشتی ضروری بوده و نیاز به برنامه های پیشگیری در این زمینه دارد.

زمینه و هدف: این مطالعه به منظور تعیین شیوع سندرم تری گلیسرید بالا و کلسترول HDL پایین ( High TG- Low HDL) و نسبت TG/HDL بالا و فاکتورهای مرتبط با آن در افراد بالای 20 سال شهر اهواز انجام گرفت.روش بررسی: این مطالعه توصیفی- تحلیلی به روش خوشه ای چند مرحله ای در 6 مرکز بهداشت در شهر اهواز انجام شد. فشار خون، وزن، قد، BMI و دور کمر داوطلبین اندازه گیری گردید. سطح سرمی، FBS کلسترول توتال، تری گلیسیرید، HDL، LDL بعد از 12 ساعت ناشتا اندازه گیری شد.یافته ها: از 2505 داوطلب، 1155 نفر (46.1 درصد) مرد و 1350 نفر (53.9 درصد) زن بودند. میانگین سنی داوطلبان مرد، 42.9+14.5 و زن 39.9+12.6 سال بود. شیوع سندرم High TG- Low HDL بر اساس کرایتریای AACE، 10.2 درصد (6.5 درصد در مردان و 13.3 درصد در زنان P=0.0001) بود. شیوع نسبت TG/HDL بالا، 67.8 درصد بوده که به صورت معنادار در مردان (73.9 درصد) بالاتر از زنان (62.7 درصد) بوده است (P=0.0001). شیوع سندرم High TG- Low HDL و نسبت بالای TG/HD با سن ارتباط معنادار داشت (P=0.0001). هر دو اختلال در افراد دیابتی، چاق و افراد با دور کمر بالا شایع تر از افراد با وزن نرمال و دور کمر نرمال بودند.نتیجه گیری: سندرم High TG- Low HDL و نسبت بالای TG/HDL در شهراهواز شایع می باشند. اجرای برنامه های آموزشی در جهت اصلاح شیوه زندگی و کاهش فاکتورهای خطر توصیه می گردد.

به منظور بررسی غلظت هورمون های تیروئیدی (T3, T4) و لیپیدها و لیپوپروتئین های سرم خون اسب های به ظاهر سالم در نژادهای مختلف و یافتن ارتباط احتمالی میان غلظت هورمون های تیروئیدی و لیپیدها و لیپوپروتئین های سرم خون این اسب ها، این مطالعه بر روی 50 رأس اسب شامل 15 رأس دره شوری، 15 رأس عرب‏، 20 رأس آمیخته (خارجی، کرد و ترکمن) که 26 رأس بالغ و 24 رأس زیر سه سال سن دارند، انجام شد. بر اساس نتایج به دست آمده در تحقیق حاضر تفاوت های معنی دار در میزان هورمون تری یدوتیرونین در بین اسب های با نمره بدنی بالاتر از 7 و کمتر از آن مشاهده شد. اسب های مورد مطالعه در این پژوهش با نمره بدنی پایین تر، میزان هورمون تری یدوتیرونین بیشتری در سرم دارند. همچنین تفاوت معنی داری در غلظت هورمون تیروکسین سرمی اسب ها در سنین مختلف دیده شد که نشان دهنده تأثیر سن بر میزان هورمون موردبررسی در اسب می تواند باشد. در میان نژادهای مختلف، تفاوت معنی داری در غلظت LDL سرم اسب ها وجود داشت و بیانگر متفاوت بودن میزان LDL در نژادهای مختلف موردمطالعه در این پژوهش است؛ همبستگی های معنی داری میان کلسترول تام و تری گلیسیرید (600/0)، کلسترول تام و LDL (853/0)، کلسترول تام و VLDL (600/0)، تری گلیسیرید و LDL (521/0) ، LDL و VLDL (521/0)، هورمون تری یدوتیرونین و هورمون تیروکسین (599/0) مشاهده گردید. هیچ گونه همبستگی معنی داری میان غلظت هورمون های تیروئیدی و لیپیدها و لیپوپروتئین های سرم خون اسب های مورد مطالعه مشاهده نشد.

زمینه و هدف: افزایش شاخص های التهابی شامل گلبول های سفید خون، فیبرینوژن، پلاکت و (CRP) C-reactive protein  از مشخصه های بیماری عروق کرونر می باشد و از محل هایی غیر از عروق تولید می شود. این مطالعه به منظور تعیین اثر عصاره هیدروالکلی تاج خروس در کاهش شاخص های التهابی خرگوش های هایپرکلسترولمیک انجام شد.روش بررسی: این مطالعه تجربی روی 20 سر خرگوش نر نژاد نیوزیلندی با وزن 2000-1700 گرم در دانشکده علوم دانشگاه اصفهان در سال 1388 انجام شد. حیوانات به طور تصادفی در 4 گروه 5 تایی تقسیم شدند. گروه اول رژیم غذایی معمولی به مدت 75 روز و گروه دوم رژیم پرکلسترول به مدت 75 روز دریافت نمودند. خرگوش ها در گروه 3 و 4 برای 45 روز رژیم پرکلسترول دریافت نمودند و پس از آن به ترتیب در گروه سوم رژیم معمولی و گروه چهارم عصاره هیدروالکلی تاج خروس (150mg/kg.bw) به مدت 30 روز دریافت نمودند. نمونه خون حیوانات در گروه های مورد مطالعه در ابتدا، 45 روز بعد و در انتهای مطالعه (75 روز بعد) جمع آوری گردید. سطح شاخص های التهابی سرم شامل گلبول های سفید خون، فیبرینوژن، پلاکت و CRP بررسی گردید. داده ها با استفاده از نرم افزار آماریSPSS-13  و آزمون های ANOVA و دانکن تجزیه و تحلیل شدند.یافته ها: میزان CRP در گروه دریافت کننده عصاره (4.56±8.14 میلی گرم بر لیتر) در مقایسه با خرگوش های با کلسترول بالا (گروه دوم) (4.6458±17.8333 میلی گرم بر لیتر) کاهش معنی داری نشان داد (P<0.05). تعداد گلبول های سفید در گروه دریافت کننده عصاره (8692.35±20820 میکرولیتر) در مقایسه با خرگوش های با کلسترول بالا (گروه دوم) (17048.39±42366.67 میکرولیتر) کاهش معنی داری نشان داد .(P<0.05) تعداد پلاکت ها و غلظت فیبرینوژن در گروه چهارم به ترتیب 35725.34±502600 میکرولیتر و 24.86±208 میلی گرم بر دسی لیتر تعیین شد که در مقایسه با گروه دوم به ترتیب به میزان 59774.58±638000 میکرولیتر و 46.52±299.33 میلی گرم بر دسی لیتر کاهش معنی داری نشان داد (P<0.05).نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که عصاره هیدروالکلی تاج خروس موجب کاهش سطح شاخص های التهابی شده و احتمالا در کاهش آترواسکلروز نقش دارد.

هدف: اکسید اسیون لیپوپروتیین ها مهمترین عامل ایجاد آترواسکلروز می باشد و ویتامینC آنتی اکسیدانی است که موجب کاهش اکسیداسیون LDL ها و کاهش سطح سرمی چربی ها می شود. این مطالعه با هدف بررسی اثر اسید آسکوربیک بر سطح سرمی لیپیدها در خرگوش های نر تغذیه شده با کلسترول بالا صورت گرفت.روش ها: این تحقیق یک مطالعه تجربی می باشد که در سال 1384 در گروه علوم تشریحی دانشکده پزشکی اصفهان انجام گردید 20 عدد خرگوش نر سفید (با متوسط وزن 950گرم) تهیه، پس از توزین قبل از شروع تغذیه نمونه خونی جهت اندازه گیری سطح سرمی کلسترول، تری گلیسرید LDL،HDL،VLDL گرفته و آنها را به دو گروه مساوی  تقسیم شدند سپس به مدت 40 روز تحت رژیم غذایی خاص قرار داده شدند به گروه شاهد (n=10)، کلسترول + آب آشامیدنی معمولی و گروه مورد (n=10)، کلسترول + آب آشامیدنی معمولی + اسید آسکوربیک خورانده شد بعد از 40 روز از حیوانات آزمایشگاهی، نمونه خونی مجدد اخذ شد و مقادیر این پارامترها، اندازه گیری شد.نتایج: پس از 40 روز میزان سطح سرمی کلسترول، تری گلیسیرید، LDL،HDL،VLDL در گروه های بعد از آزمایش  نسبت به قبل از آزمایش اختلاف معنی داری نشان داد (P=0.001) همچنین بعد از تجویز رژیم غذایی در مقایسه بین گروه شاهد نسبت به گروه های مورد اختلاف معنی دار نشان داده شد (P=0.001).نتیجه گیری. با توجه به یافته ها نقش ویتامین C به عنوان آنتی اکسیدان در کاهش مقادیر کمی لیپوپروتیین های سرم مشخص می شود.

زمینه و هدف: هورمون های تیروئیدی دارای نقش کلیدی در تنظیم متابولیسم و کارکرد تقریبا همه بافت های بدن هستند. این مطالعه به منظور ارزیابی اثر عصاره هیدروالکلی گیاه خرفه بر سطح سرمی هورمون های تیروئیدی موش های صحرایی دارای هیپرکلسترلمیا انجام شد.روش بررسی: این مطالعه تجربی روی 60 سر موش صحرایی نر از نژاد ویستار طی مدت 21 روز انجام شد. موش ها به شش گروه ده تایی شامل کنترل بکر با رژیم غذایی عادی، کنترل مثبت با رژیم غذای چرب، تجربی دریافت کننده رژیم غذای چرب همراه با عصاره الکلی گیاه خرفه با دوز حداکثری 800mg/kg، متوسط 400mg/kg و حداقلی 200mg/kg به صورت تزریق داخل صفاقی و آتورواستاتین به میزان 10mg/kg به صورت گاواژ تقسیم بندی شدند. بعد از پایان دوره، مقادیر هورمون های تری یدوتیرونین (T3)، تیروکسین (T4)، هورمون محرک آزاد کننده تیروئیدی (TSH) و کلسترول سرم اندازه گیری شد.یافته ها: در گروه های تجربی دریافت کننده عصاره گیاه خرفه و آتورواستاتین غلظت هورمون های تیروئیدی افزایش و میزان TSH کاهش معنی داری در مقایسه با گروه کنترل نشان داد (P<0.05). غلظت سرمی کلسترول در گروه های دریافت کننده عصاره و نیز در گروه دریافت کننده آتورواستاتین نسبت به گروه کنترل مثبت کاهش معنی داری نشان داد (P<0.05).نتیجه گیری: عصاره گیاه خرفه احتمالا با افزایش و ترشح هورمون های تیروئیدی در کاهش میزان کلسترول و TSH عمل می نماید.

مقدمه و هدف: اندوتلین 1- در ایجاد و پیشرفت آترواسکلروزیس دخالت دارد. از آنجا که در عروق آترواسکلروتیک تغییرات مشخص و بارز سلولی با اختلال در روند انتقال یونهای کلسیم همراه است به نظر می رسد داروهای بلوکه کننده کانال کلسیم می توانند در آهسته کردن روند آترواسکلروزیس موثر باشند. بهمین منظور این مطالعه با هدف تعیین تاثیر آملودیپین بر غلظت بافتی اندوتلین در شریان کاروتید خرگوش های دریافت کننده رژیم غذایی با کلسترول بالا انجام گرفت.روش کار: این مطالعه از نوع تجربی مداخله گر بود که در آن 36 خرگوش سفید نر از نژاد نیوزیلند را به چهار گروه تقسیم نمودیم: گروه کنترل، گروه دریافت کننده داروی آملودیپین، گروه دریافت کننده رژیم پرکلسترول (کلسترول 2%) و گروه دریافت کننده رژیم پر کلسترول به همراه آملودیپین.نتایج: مقادیر کلسترول و تری گلیسیرید در گروه رژیم پر کلسترول نسبت به گروه کنترل افزایش معنی داری داشت (P<0.01). مصرف آملودیپین در هشت هفته موجب کاهش معنی داری (p<0.01) در غلظت اندوتلین 1- پلاسما در هر دو گروه کلسترل + آملودیپین و گروه آملودیپین نسبت به گروه کنترل و رژیم پر کلسترول گردید. مصرف آملودیپین موجب کاهش معنی داری در غلظت بافتی اندوتلین 1- شریان کاروتید گروه کلسترول در مقایسه با گروه کنترل گردید (p<0.01).نتیجه نهایی: رژیم پرکلسترول، موجب افزایش سطح اندوتلین پلاسما و بافت شریان کاروتید گردید. میزان اندوتلین پلاسما و بافت شریان کاروتید با مصرف آملودیپین در شرایط رژیم پر کلسترول کاهش یافت. در نتیجه مصرف آملودیپین ممکن است موجب اثرات مثبت در پاتولوژی بیماری آترواسکلروز شریان کاروتید گردد.

زمینه و اهداف: استرس اکسیداتیو عبارت از عدم تعادل بین تولید رادیکالهای آزاد اکسیژن و ظرفیت دفاع آنتی اکسیدانی بدن است. هدف از تحقیق حاضر بررسی تاثیر آملودیپین بر دفاع آنتی اکسیدانی در آترواسکلروز می باشد. روش بررسی: تعداد 36 خرگوش سفید نر از نژاد نیوزیلند را به چهار گروه 9 تایی تقسیم نمودیم: گروه کنترل، گروه دریافت کننده داروی آملودیپین، گروه دریافت کننده رژیم پرکلسترول، گروه دریافت کننده رژیم پر کلسترول به همراه آملودیپین. پس از 8 هفته حیوانات بیهوش شدند و نمونه های خونی و بافتی قلب تهیه شد. یافته ها: مقادیر کلسترول و تری گلیسیرید در گروه کلسترول نسبت به گروه کنترل افزایش معنی داری داشت (P<0.01). [کلسترول 860.3±0.06 در مقایسه با گروه کنترل 49.1±0.6، و تری گلیسری در گروه کلسترول 446.6±2.5، کنترل 95.5±1.7] در رژیم غذایی پر کلسترول باعث کاهش اندکی در میزان فعالیت سوپر اکساید دیسموتاز (SOD)، گلوتاتیون پراکسیداز (GPX) و گلوتاتیون ردوکتاز (GR) در بافت قلب گردید. مصرف آملودیپین موجب افزایش معنی داری (P<0.01) در غلظت آنزیم های فوق در هر دو گروه کلسترول+آملودیپین و گروه آملودیپین گردید [آنزیم SOD در گروه آمیلودیپین 3.11±0.24، در گروه کلسترول+آمیلودیپین 2.94±0.13 در مقایسه با گروه کنترل 2.04±0.16 گروه کلسترول 1.94±0.19]. [آنزیم GPX در گروه آمیلودیپین 469±24، در گروه کلسترول+آمیلودیپین 458±31 در مقایسه با گروه کنترل 356±26 گروه کلسترول 264±22]. [آنزیم GR در گروه آمیلودیپین 0.32±0.04، در گروه کلسترول+آمیلودیپین 0.34±0.04 در مقایسه با گروه کنترل 0.24±0.01 گروه کلسترول 0.22±0.03]. مصرف آملودیپین موجب کاهش معنی داری (P<0.01) در میزان MDA گردید [MDA در گروه آمیلودیپین 8.63±0.6، در گروه کلسترول+آمیلودیپین 11.18±1.4 کنترل 8.71±0.8 گروه کلسترول 14.381.1]. نتیجه گیری: مصرف آملودیپین با افزایش فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی و کاهش سطح MDA در بافت قلب دارای آثار مفید برای جلوگیری از عوارض آترواسکلروز و آسیب های عروقی ایجاد شده در اثر استرس اکسیداتیو بدنبال این بیماری می باشد.

زمینه و هدف: پراکسیداسیون لیپیدی به عنوان یک رویداد کلیدی در پیدایش آترواسکلروز مورد توجه قرار گرفته است. شواهد حاکی از آن است که تغییرات اکسیداتیو اسیدهای آمینه موجود در LDL منجر به تبدیل آن به شکل آتروژنیک شده که به وسیله ماکروفاژها برداشت می گردد. بنابراین کاهش تغییرات اکسیداتیو لیپوپروتئین ها از طریق افزایش ظرفیت آنتی اکسیدانی پلاسما می تواند روش موثری در جلوگیری از بیماری های قلبی عروقی باشد. هدف در این مطالعه بررسی اثرات آنتی اکسیدانی و آنتی آتروژنیک اسید آمینه ال- ایزولوسین در خرگوش های با کلسترول بالا بوده است.مواد و روش ها: در این مطالعه تجربی تعداد 15 عدد خرگوش نر سفید انتخاب و به سه گروه پنج تایی (گروه های کنترل نرمال، کنترل پرکلسترول و پرکلسترول تحت درمان با اسید آمینه ایزولوسین) تقسیم شده و به مدت 5 هفته تحت رژیم های غذایی خاص قرار گرفتند. فاکتورهای بیوشیمیایی تری گلیسرید (TG)، کلسترول تام، لیپوپروتئین با دانسیته پایین (LDL-C)، لیپوپروتئین با دانسیته بالا (HDL-C)، ظرفیت آنتی اکسیدانی (AC)، مالون دی آلدئید (MDA) و دی ان های کونژوگه (CDS) در نمونه های خونی اندازه گیری گردید. بافت های شریان های کرونری نیز جدا شده و جهت ارزیابی بافت شناسی مورد بررسی قرار گرفتند.یافته ها: غلظت CDS پلاسما در گروه تحت درمان با ایزولوسین در مقایسه با گروه کنترل پرکلسترول کاهش داشت ولی این تفاوت معنی دار نبود. میزان کلسترول تام، LDL-C، HDL-C و AC پلاسما در گروه تحت درمان با ایزولوسین در مقایسه با گروه کنترل پرکلسترول افزایش نشان داد در حالی که میزان TG و MDA کاهش معنی داری داشت (p<0.05). اندازه نسبی رگه های چربی تشکیل شده در عروق کرونری گروه های تحت درمان با ایزولوسین نسبت به گروه کنترل پرکلسترول کاهش داشت (p<0.05).نتیجه گیری: نتایج به دست آمده نشان داد که اسیدآمینه ال- ایزولوسین با افزایش میزان ظرفیت آنتی اکسیدانی پلاسما و کاهش پراکسیداسیون لیپیدی از تشکیل رگه های چربی در حیوانات پرکلسترول ممانعت به عمل آورده است.